Skip to main content

ATURAN & WATAK TEMBANG MACAPAT

TEMBANG ALIT/MACAPAT

ATURAN
Tembang Cilik/Macapat keiket dening aturan:

1.GURU GATRA
Cacahing larik saben sapada/gunggunipun larik saben pada.
(Bait)

2.GURU WILANGAN
Cacahing wanda (suku kata) saben sagatra.
(Jumlah suku kata pada setiap gatra)

3.GURU LAGU
Tibaning swara ing pungkasan gatra.
(Sajak)

MACEM-MACEM TEMBANG MACAPAT
1. MIJIL
a. Gatra: 6 gatra.
b. Guru Wilangan lan Guru Lagu: 10i, 6o, 10e, 10i, 6i, 6u.
c. Watak: Asih, prihatin, pangajab.
d. Gunanipun: Mulang tiyang prihatin.

Contho:
Po/mo/ ka/ki/ pa/dha/ di/pun/ e/ling, 
Gatra 1 | Guru wilangan: 10 | Guru Lagu: i

Ing/ pi/tu/tur/ ing/ong/, 
Gatra 2 | Guru wilangan: 6 | Guru Lagu: o

Si/ra/ u/ga/ sat/ri/ya/ a/ra/ne/, 
Gatra 3 | Guru wilangan: 10 | Guru Lagu: e

Ku/du/ an/teng/ jat/mi/ka/ ing/ bu/di/,
Gatra 4 | Guru wilangan: 10 | Guru Lagu: i

Ru/ruh/ sa/tas/ wa/sis/,
Gatra 5 | Guru wilangan: 6 | Guru Lagu: i

Sa/mu/ba/rang/i/pun/.
Gatra 6 | Guru wilangan: 6 | Guru Lagu: u

2. KINANTHI
a. Gatra: 6 gatra 
b. Guru Wilangan lan Guru Lagu: 8u, 8i, 8a, 8i, 8a, 8i
c. Watak: Seneng, asih, kasmaran.
d. Gunanipun: Mituturi, pretelan tresna, mulang, seneng.

Contho:
Mider ingrat angelangut,
Lelana njajah negari,
Mubeng tepine samodra,
Sumengka aggraning wukir,
Anelasak wanawasa,
Tumurun ing jurang trebis.

3. SINOM
a. Gatra: 9 Gatra 
b. Guru Wilangan lan Guru Lagu: 8a, 8i, 8a, 8i, 8i, 8u, 7a, 8i, 12a
(dalam pepak yang saya miliki, tertulis 8a, 8i, 8a, 7i, 8u, 7a, 8i, 12a (yang satunya mana, hayo?). Oleh karena itu, saya mendasarkannya pada contoh karya yang telah disediakan)
c. Watak: Ethes, prasaja.
d. Gunanipun: Piwulang, wewarah.

Contho:
Sun iki dhutaning nata,
Prabu kenya Majapahit
Kekasih Damar Sasangka,
Atma mantune ki patih, 
Magang anyar awak mami,
Lahta bisma praptaningsun,
Ingutus Sang Narpendah,
Kinen mocok murdantaji,
Marmaningsuningutus ywa mindo karya. 

4. ASMARANDHA
a. Gatra: 7 gatra
b. Guru Wilangan lan Guru Lagu: 8i, 8a, 8e, 8a, 7a, 8u, 8a
c. Watak: Tresna, sedhih, sengsem,
d. Gunanipun: Piwulang, katresnan,

Contho:
Gegare wong akrami, 
Dudu bandha dudu rupa,
Amung ati pawitane,
Luput pisan kena pisan,
Yen gampang luwih gampang,
Yen angel-angel luwih kelangkung,
Tan kena tinumbas arta.

5. DHANDHANGGULA
a. Gatra: 10 gatra
b. Guru Wilangan lan Guru Lagu: 10i. 10a, 8u, 7e, 9i, 7a, 6u, 8a, 12e, 7a.
c. Watak: Luwes, gumbira, endah.
d. Gunanipun: Katresnan, pambuka sekar.

6. GAMBUH
a. Gatra: 5 gatra
b. Guru Wilangan lan Guru Lagu: 7u, 10u, 12i, 8i, 8a.
c. Watak: Sumanak, sadulur.
d. Gunanipun: Mulang, pitutur.

7. MASKUMAMBANG
a. Gatra: 4 gatra
b. Guru Wilangan lan Guru Lagu: 12i, 6a, 8i, 8a.
c. Watak: Nelangsa, ngeresesi, sedhih.
d. Gunanipun: Mahyakaken rasa panalangsa.

8. DURMA
a. Gatra: 7 gatra
b. Guru Wilangan lan Guru Lagu: 12a, 7i, 6a, 7a, 8i, 5a, 7i.
c. Watak: Nepsu, greget.
d. Gunanipun: Nggambarake nepsu, perang.

9. PANGKUR
a. Gatra: 7 gatra
b. Guru Wilangan lan Guru Lagu: 8a, 11i, 8u, 7a, 12u, 8a, 8i
c. Watak: Sereng, nepsu, gandrung.
d. Gunanipun: Pitutur srengen, gandrung.

10. MEGATRUH
a. Gatra: 5 gatra
b. Guru Wilangan lan Guru Lagu: 12u, 8i, 8u, 8a, 8o.
c. Watak: Prihatin, getun, keduwung, sedhih.
d. Gunanipun: Carios sedhih, getun.

11. POCUNG
a. Gatra: 4 gatra
b. Guru Wilangan lan Guru Lagu: 12u, 6a, 8i, 12a
c. Watak: Sembran, parikena, lucu.
d. Gunanipun: Cangkriman, crita lucu, guyon.



DAFTAR PUSTAKA
Febyardini Dian, Fela Prihandini, Y.M. Purwono, Pepak lan Wasis Basa Jawa, Indonesiatera Yogyakarta, 2008.

Jogja Belajar
http://www2.jogjabelajar.org/

Comments

Popular posts from this blog

CANGKRIMAN

Cangkriman yaiku unen-unen kang rinacik ing tembung kang tumata, surasa utawa isine ngemu teges kang dudu dibadhe ( ditebak ). Cangkriman uga kasebut ‘badhean’ utawa ‘bedhekan’. Racikaning cangkriman ana kang dhapur ukara lumrah, ana kang sinawung ing tembang. Wujud lan dhapukaning cangkriman kabedakake: 1.        Cangkriman kang awujud wancahan Tuladhane: a.        Wiwawite lesbadhonge ( uwi dawa wite, tales amba godhonge ) b.       Pak bomba, pak lawa, pak piut ( tapak kebo amba, tapak ula dawa, tapak sapi ciyut ) c.        Pak boletus ( tapak kebo isi lele satus) d.       Nituk lersure ( nini ngantuk diseler susure ) e.        Kicak tekan ( kaki macak iket-iketan ) f.        Yu mahe rong ( yuyu omahe ngerong ) g.       Burnas kopen ( bubur pan...

Indonesian Utaite

Check this out! Indonesian Utaite 2 FEMALE UTAITE Sagi (sagisapon) YouTube || Soundcloud tsukichiisai YouTube || SoundCloud || SoundCloud   hopiyo YouTube || SoundCloud Minchi YouTube || SoundCloud  iMochi YouTube || Soundcloud 7Latte YouTube || SoundCloud || deviantArt mulichan YouTube || SoundCloud  rankurogane YouTube || SoundCloud || deviantArt  Maki Makinade  YouTube Alicia-tan YouTube || SoundCloud || deviantArt AviTaRi SoundCloud || Soundcloud (2) || Youtube || twitter kiyoshin_ SoundCloud || twitter || Instagram || Webtoon  Leon SoundCloud || YouTube LemonNyan YouTub e || SoundCloud   Fleurishana YouTube || SoundCloud || twitter ichi-san YouTube || SoundCloud   Giita Soundcloud || Youtube || twitter  Mimong Soundclo...

Kouji: Tasteful Life

Suatu pagi yang dingin di musim semi tahun ketiga SMA. Aku membuka tirai jendela yang tertutup embun. Angin pagi bertiup sepoi-sepoi, menerbangkan kelopak bunga sakura yang berguguran. "Ko, kau sudah bangun? Makanan sudah siap!" "Ya," jawabku. Aku mengenakan baju bergaris biru-abu dengan celana panjang. Kukenakan pula jaket dan headset biruku, lalu berjalan santai menuju dapur. Sakura nee-chan menatapku dengan lembut sambil menghidangkan sepiring besar kariage beserta mangkuk berisi yasai itame. Tiga mangkuk kecil nasi juga sudah terhidang di meja. Aku menarik kursi dan duduk sembari mencium aroma wangi dari masakannya. "Kakak mana?" tanyaku. "Sepertinya dia masih tidur. Tunggu, ya," Sakura Nee-chan tersenyum, lalu pergi menuju kamar, "Sayang, makanannya sudah siap!" Melihat Sakura nee-chan yang lembut dan gigih membuatku senang. Aku seperti merasakan kehangatan seorang ibu yang sudah lama kurindukan. "Hoaam! Hehe, ...